ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆ: ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾರ್ಗ.

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಬೀಜದ ಬಿತ್ತಿ ಸಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದು (Seed Propagation) ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಳವಾದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು.

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಸ್ಯ ನರ್ಸರಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ರೈತನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾವಿನಹಣ್ಣು, ಹಲಸು ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದರ ಬೀಜವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಬೀಜದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಸಸಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸಿ, ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಸಸ್ಯ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅರಿವು ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಸಿ ವಿಧಾನ (Grafting) ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಾಯಿಗಿಡದಿಂದ ಕಸಿ ಮಾಡಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ನರ್ಸರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಇಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ರೈತರು ಕಸಿ ಸಸಿಗಳನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿಗೆ ಕಸಿ ಸಸಿಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ.

ಆದರೆ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು—ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ.

ಕಸಿ ಸಸಿ ಒಂದೇ ಗುಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ; ಬೀಜ ಸಸಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ;

ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಸಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ತಾಯಿಗಿಡದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿ, ಬಣ್ಣ, ಗಾತ್ರ, ಇಳುವರಿ, ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಬೀಜದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಸಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಗಿಡದ ಹೂವಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗಿಡದ ಪರಾಗಕಣ ಸೇರಿದಾಗ, ಬೀಜದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವಿವಿಧ ಗುಣಗಳು ಸೇರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ಎಲ್ಲಾ ಸಸಿಗಳೂ ತಾಯಿಗಿಡದಂತೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಸಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಸಿಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಸಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹೊಸ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತ. ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ “ಆಯ್ಕೆ ತಳಿ” ಏನಿದೆಯೋ ಅದು ಬೀಜದ ಸಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹೊಂದಿದವುಗಳೇ. ಸಿದ್ದು, ಶಂಕರ, ಸಿಂಧೂರ ಹಲಸು. ಪಟೇಲ್ ಪಸಂದ್, ಬೇಗಂ ಪಸಂದ್, ಬೊಳ್ವಾರ್, ಕರೇ ಈಶಾಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ  ಮಾವು  ಹಾಗೆಯೇ ಅಡಿಕೆ ತೆಂದು ಕರಿಮೆಣಸು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು  ಇವೆ.

ಹೊಸ ತಳಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣವೇ ಒಂದು ದಾರಿ:

ಒಂದು ಮಾವಿನ ಮರದಿಂದ ಬೀಜ ತೆಗೆದು 100 ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಸಿಯ ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚು ಸಿಹಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಹಣ್ಣಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪರಿಮಳ ಇರಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಹಣ್ಣು ಉತ್ತಮ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಆಕರ್ಷಕ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.ಇನ್ನೊಂದು ಸಸಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.ಮತ್ತೊಂದು ಸಸಿಗೆ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಇರಬಹುದು.

ಇಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ರೈತರು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೂಲ ವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಪ್ರಕೃತಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರಕ:

ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವುಗಳಲ್ಲ.

ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಜೀನುಗಳ ಪುನರ್‌ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ರೈತರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ.

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗಿಡವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ಬೀಜವನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಸ್ಯ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಆಧುನಿಕ ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ (Breading) ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ:

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.ಕಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳು ವಿಭಿನ್ನ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾವಿನ ತೋಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರೈತನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯ ಕಸಿ ಸಸಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಹೊಸ ತಳಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೆ ಬೀಜದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಸಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಸಿಗಳೂ ಒಂದೇ ತಳಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನನೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ (Genetic Diversity) ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಹೊಲದ ಬದುಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹೊಸ ತಳಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ  ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಗಿಡ ಕಂಡರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ:

ರೈತರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಅವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ತಳಿಗೆ ಸೇರದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳು ಅಡಗಿರಬಹುದು.

ಅಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು:

• ಹಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ
• ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರ
• ರುಚಿ ಮತ್ತು ಪರಿಮಳ
• ಹಣ್ಣಾಗುವ ಸಮಯ
• ಇಳುವರಿ
• ರೋಗ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ
• ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
• ಗಿಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ವರೂಪ
• ಬೀಜದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಅಂತಹ ಗಿಡದ ಬೀಜವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಕಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಸಿ ಸಸಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿ ತಾಯಿಗಿಡವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದು.

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅದರ ಬೀಜದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಉಳಿಸಬಹುದು.

ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಹೊಲದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ತಳಿಯ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು:

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ Protection of Plant Varieties and Farmers’ Rights (PPV&FR) Act, 2001 ಎಂಬ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಳಿಗಳು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ತಳಿಗಳನ್ನು (Farmers’ Varieties) ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ರೈತನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಿಡವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಗಿಡ’  “ಕಾಟು” “ನಾಟಿ” ಗಿಡ ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ: ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯುವುದು’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ‘ಸಸ್ಯ ತಳಿ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಯಾದುದು.

ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ:

ಇಂದು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಭದತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು.

ಆದರೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜನನೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ (Genetic Diversity) ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೋಗ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಬರ, ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕೀಟದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದಾಗ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ನಮಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಬಹುದು.

ಇಂದು ಒಂದು ಹಲಸಿನ ಮರ ಜೀವಮಾನ ಪೂರ್ತಿ ಕೊಡುವ ಹಣ್ಣಿನ ಮೌಲ್ಯದಷ್ಟೇ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಾಟಾದ ಮೂಲಕವೂ ಕೊಡಬಲ್ಲುದು. ಒಂದು ಚದರ ಅಡಿ ಹಲಸಿನ ಮರಕ್ಕೆ 3000-3500  ರೂ. ತನಕ ಇದೆ.

ಕಸಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸೋಣ; ಬೀಜ ಸಸಿಗಳನ್ನೂ ಉಳಿಸೋಣ:

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂದೇಶ ಕಸಿ ಸಸಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿಗೆ ಕಸಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬಳಸೋಣ.
ಆದರೆ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಾಗಿ ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣವನ್ನೂ ಉಳಿಸೋಣ.

ನಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸೋಣ. ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸೋಣ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸೋಣ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸೋಣ.

ಬಹುಶಃ ಇಂದು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜದಿಂದ ಬೆಳೆದಿರುವ ಒಂದು ಅಪರಿಚಿತ ಮಾವಿನ ಮರವೇ, ನಾಳೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೊಸ ತಳಿಯ ತಾಯಿಗಿಡವಾಗಿರಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹೊಸ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು.

ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಡುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. “ಕಸಿ ಸಸಿ ನಮಗೆ ಏಕರೂಪತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಬೀಜ ಸಸಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.” ಆದ್ದರಿಂದ—ಬೀಜದ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.